Artikelen

Tekst door: Janno Lanjouw en Fotografie door: Maartje Strijbis

0 Vind-ik-leuks

Wie Amsterdam voedt: #10: Alphons Kurstjens, Bankier

“Een Amsterdamse maaltijd reisde 33.000 kilometer.”

Als antwoord op de grillen van de wereldmarkt werken steeds meer boeren, tuinders, worstenmakers, broodbakkers, winkeliers en chefs in korte ketens: directe handel met zo weinig mogelijk tussenschakels. Vaak is dat lokaal en met een betere connectie tussen de maker en de eter van het voedsel. In de rubriek Wie Amsterdam voedt – gemaakt in samenwerking met de Rabobank – maak je kennis met de mensen achter je eten, en met hun ideeën voor een duurzamer regionaal voedselsysteem.

In negen afleveringen reisden we de afgelopen maanden langs een rijke schare voedselondernemers die het anders doen dan de meesten. Ze hebben gemeen dat ze kansen zien in een lokale manier van werken in een tijd waarin de wereldmarkt dominant is. Als afsluiter van deze serie gaan we op bezoek bij een wat vreemde eend in de bijt. Alphons Kurstjens is geen voedselproducent, maar bankier. Hij is directievoorzitter van de Amsterdamse afdeling van de Rabobank. Maar juist de bankier speelt een cruciale rol in een lokaal voedselsysteem.

“Bankiers bereiden slechte scenario's voor. Als het vier dagen vriest begin ik al onrustig te worden en vraag ik mijn vrouw extra inkopen te doen.” Alphons lacht, maar het is maar ten dele een grap. “Je weet maar nooit,” vult hij aan. “Als de trucks die onze supermarkten beleveren om wat voor reden dan ook een aantal dagen niet kunnen rijden, dan zijn er echt problemen. Dat alleen al is een goede reden om te kijken naar een lokaal voedselsysteem”.

 Hoe ziet zo’n lokaal voedselsysteem er volgens jou uit?
“Paul Bos, een boer die ik erg waardeer zou zeggen: ‘vooruit naar vroeger’. Het gaat dus niet om een romantisch beeld waarin het vroeger allemaal beter was. Maar er was toen wel een een sterkere regionale structuur en dat had allerlei voordelen. Zelfvoorzienendheid is er een van, maar ook efficiëntie, werkgelegenheid, milieu... Die systemen zijn in de loop der tijd verloren gaan ten faveure van een globaal systeem.”

 “Dat geldt in het algemeen voor de economie, maar zeker ook voor voedsel. En daar zijn wij goed in. De Rabobank is groot geworden als agrarische bank, dat is onze oorsprong. Dat geldt trouwens ook voor mij persoonlijk. Met drie zussen en mijn oma in huis, wilde mijn vader zorgen dat ik niet met barbiepoppen zou gaan spelen en zijn antwoord daarop was me naar een boerderij te sturen. Dus daar ben ik gedurende mijn hele jeugd elke woensdag en zaterdag wezen werken. Ik kan koeien melken, kalfjes ter wereld brengen, varkens mennen… Ik kan het iedereen aanraden!”

Zicht op Amsterdam-Zuid vanuit de Mondriaantoren

We zijn even stil en kijken vanaf de twaalfde verdieping van de Mondriaantoren, een van de drie ‘wolkenkrabbers’ (voor Amsterdamse begrippen) die naast het Amstelstation verrijzen, uit over de rivier en stad. “Vroeger was dit mijn kamer, maar nu ontvangen we er liever gasten. Geloof het of niet, zo’n uitzicht went uiteindelijk. Maar voor gasten, zeker mensen uit Amsterdam is het altijd leuk. Je kunt zien waar je huis staat.”

Je kunt zelfs bijna zien waar Arwin Bos, de aardappelboer uit Zwanenburg die we voor de eerste aflevering spraken, zijn aardappels teelt.
“Ja, Amsterdam is klein en het ommeland dichtbij. Maar toch zie je dat zo’n aardappelteler in de Haarlemmermeer bijna geen toegang meer heeft tot de hoofdstedelijke voedselmarkt. Omgekeerd is het voor een Amsterdammer erg lastig om aardappels te kopen van iemand die ze op tien km afstand heeft verbouwd. Daar is dat globale systeem niet op gebouwd.”

“De Gemeente Amsterdam heeft een aantal jaar geleden laten uitrekenen dat een gemiddelde Amsterdamse maaltijd zo’n 33.000 kilometer heeft afgelegd. Nog even los van de evidente nadelen voor het milieu en klimaat vinden veel mensen mensen dat gewoon ongemakkelijk. Zeker hier in Amsterdam willen steeds meer mensen weten waar hun voedsel vandaan komt. En ook steeds meer voedselondernemers zijn er heel bewust mee bezig, zoals ook uit deze serie blijkt. Dat zitten ook veel Rabobankklanten tussen en dus is het er ons aan gelegen om die wens naar transparantie en lokaliteit te faciliteren.”

“Ik noem dat ‘welbegrepen eigenbelang’. Daarmee bedoel ik dat we ons nadrukkelijk beseffen dat als het met onze klanten goed gaat, ook goed gaat met de bank. Dus in die zin hebben we ook een prikkel om het hele systeem een stapje verder te helpen.”

 Is dat de reden dat Rabobank Amsterdam manieren zoekt om zo’n systeem in te richten?
“Onder andere, maar niet alleen. Kijk, de globale markt heeft ons veel gebracht. Zeker in Nederland, wat het heel goed doet op de wereldmarkt. Daar moeten we niet lichtzinnig over doen. Maat het wordt wel tijd om aan te sturen op een update want er zitten flinke nadelen aan de huidige manier van werken. Een globalisatie versie 2.0 is op zijn plaats.”

Veel ondernemers willen niks liever, maar ze lopen tegen grote problemen aan. Het voornaamste probleem van de ondernemers die we spraken was de logistiek.
“Dat begrijp ik heel goed. De hele infrastructuur is ingericht op de wereldmarkt. Daardoor is de globale keten vooralsnog ook goedkoper dan de regionale keten. Schaalgrootte is daarbij ontzettend belangrijk. Dus als jij als kersverse idealistische kleine ondernemer iets wilt beginnen met een lokaal systeem, moet je concurreren met die wereldmarkt. Dat is verdraaid lastig. En dat is precies waar wij kunnen helpen.”

Hoe doe je dat dan?
“We willen een soort aanjager zijn om bestaande ontwikkelingen te ondersteunen. Daarom zijn we met onder andere de Provincie Noord-Holland en allerlei instanties in gesprek om meer aandacht voor dit regionale systeem te vragen. Bij de nationale overheid ontbreekt het op dit gebied wel aan visie, vind ik. Dus zijn we het zelf gaan organiseren.” 

Maar dat regionale systeem is wel minder makkelijk winstgevend. Dat lijkt me toch belangrijk voor een bank.
“Dat is waar, maar winstgevendheid is niet simpelweg zoveel mogelijk verdienen. De klant, de medewerker, de omgeving, de kwaliteit en zelfs begrippen als schoonheid zitten daarin geborgd. Winstgevendheid omvat veel en moet veerkrachtig zijn. Daarom moet je begrijpen wat er speelt.”

Grinnikend: “eigenlijk zijn bankiers ook een soort interviewers. We gaan bij iedereen langs en stellen allerlei vragen. Ook heel intieme vragen: ‘hoeveel verdient u daar mee? Gaat het financieel goed?’ Dat is de kern van ons vak. Als bankier heb je daardoor een uniek perspectief op de stad. Niet alleen omdat we zo’n mooi uitzicht hebben, maar vooral omdat we met heel veel mensen praten.”

“De input van die ondernemers met een hart voor het lokale voedselsysteem brengen we dan zoveel mogelijk ter tafel in gesprekken met de Provincie en overheidsinstanties. Zij zijn dan in staat om bijvoorbeeld subsidies beschikbaar te stellen waarmee het voor ons als bank weer beter financierbaar wordt.”

Het uitzicht richting het noorden, met links de Breitner en rechts de Rembrandttoren.

“En wat hier in Amsterdam gebeurt, staat niet op zichzelf. In grote steden wereldwijd wordt op dezelfde manier gedacht. De komende decennia zullen steden alleen maar blijven groeien. Dus er is een steeds sterkere behoefte om voedsel dichtbij te krijgen. Dus hier oefenen met een lokaal systeem kan op termijn ook een winstgevend exportproduct worden.”

Janno Lanjouw
Bekijk dit profiel
Maartje Strijbis
Bekijk dit profiel
Deel dit artikel:
SCHRIJF JE IN VOOR DE NIEUWSBRIEF
en word lid van Amsterdam &Co.
ZELF EEN REACTIE PLAATSEN?

Oeps! Je bent niet ingelogd.

Maak eenvoudig en snel een account aan en krijg toegang tot alle exclusieve functies en verhalen op Amsterdam &Co.
Het maken van een account is gratis!

Scherm sluiten

Je wachtwoord vergeten?

Geen probleem! Vul onderstaand formulier in en
je ontvangt direct een e-mail met daarin je wachtwoord.