Artikelen

Tekst door: Annemarie Postma en Fotografie door: Lonneke van der Palen

0 Vind-ik-leuks

Niemand kiest ervoor in de goot te liggen

Mensen die noodgedwongen op straat leven als gevolg van schulden, in combinatie met psychische problematiek, of het slachtoffer zijn van mensenhandel. Anita Schaaij hoopt als één van de drie directeuren Zorg van HVO-Querido een bijdrage te kunnen leveren aan verbetering van de situatie van kwetsbare burgers. Mensen die noodgedwongen op straat leven als gevolg van schulden, in combinatie met psychische problematiek, of het slachtoffer zijn van mensenhandel. “Niemand kiest ervoor in de goot te liggen.”

Hoewel de termen ‘zorgmijders’ , ‘verslaving’ en ‘sekswerkers’ tot haar dagelijks vocabulaire behoren, noemt Anita dit ‘de leukste baan die ze ooit heeft gehad’. “Met onze organisatie kunnen wij veel verbeteringen bewerkstelligen in overleg met onze opdrachtgevers. Dat zijn vooral de gemeente Amsterdam en Haarlem, justitie en zorgverzekeraars. Mijn werkweek ziet er daardoor heel gevarieerd uit. Soms heb ik een afspraak met ambtenaren van de gemeente Amsterdam, de andere dag zit ik om tafel met sekswerkers om te praten over een project of geef ik leiding aan een team professionals. Dat is snel schakelen en aanpassen. Fantastisch.”

Anita woont in Haarlem maar groeide op in Rotterdam in een familie van harde werkers. Op haar vijftiende ging ze de zorg in en ontwikkelde zich als een ‘rebelse verpleegkundige’, zoals ze zelf zegt. “Ik wilde verpleegkundige worden, omdat ik op een professionele manier dienstbaar wilde zijn, zo ben ik ingesteld. Ik ben niet iemand die mensen helemaal in de watten legt of eindeloos wil verzorgen. Ik denk juist: wat kun je nog wel?”

Naast verschillende banen in academische ziekenhuizen, ook als docent en praktijkopleider, werkte ze tien jaar bij de Brijder stichting, een stichting voor verslavingszorg in Haarlem, en als locatiemanager in de ouderenzorg. In 2006 kwam ze bij HVO-Querido terecht, een maatschappelijke organisatie met vijftig locaties in Amsterdam en drie in Haarlem. Gestuwd door dezelfde innerlijke drive die ze als jonge verpleegkundige al had, zet ze zich als één van de drie directeuren Zorg in voor de kwetsbare burgers in de stad. Toegegeven, toen Anita er net kwam werken, moest ze wel wennen. “Ik wist niet wat ik mij bij daklozen moest voorstellen. Er is een grote verscheidenheid aan doelgroepen. Van jonge moeders en jongeren met psychische problemen tot aan sekswerkers die we adviseren bij in- of uitstapprogramma's. Dat maakt dit werk zo interessant.”

In samenwerking met verschillende GGZ- en welzijnsorganisaties en zorginstanties zoals de GGD, wordt gekeken naar wat iemand nodig heeft. Soms gaat het om een passende dagbesteding, het aanbieden van opvang, of simpelweg het brengen van een warme deken, in het geval van mensen die niet geholpen willen worden. Er is zelfs een mobiel team met professionals die deze ‘notoire zorgmijders’ kunnen verleiden tot zorg door middel van bemoeizorg. Want niets doen is geen optie, vinden ze bij HVO-Querido. Anita: “Het mobiele team zoekt de plekken op waar dakloze mensen verblijven in zeer primitieve onderkomens, door hen zelf in elkaar gezet, en onderhouden een band met hen om ze uiteindelijk mee te krijgen naar de opvang. Dat doen ze met enorm veel geduld, inzet en respect.” En vaak ook met succes. “De meesten vinden de situatie waarin ze zitten verschrikkelijk. Niemand kiest ervoor om in de goot te liggen.” Hoe dat dan in een welvarend land als Nederland toch kan gebeuren? “Het is meestal een samenloop van omstandigheden,” zegt Anita. “Geen werk, relatieproblemen, schulden, verslavingsproblematiek. Dan sta je zo op straat.” En dat is een hard leven, verzekert ze, vergelijkbaar met topsport. “Het is dag en nacht overleven, je moet jezelf kunnen beschermen.”

Wie dakloos is meldt zich eerst bij de gemeente, waarna een traject volgt waarbij er een nauwe samenwerking is tussen verschillende partijen. “We doen alles in opdracht van de gemeente,” zegt Anita. “Wij ondernemen nooit zomaar actie. Het kan wel zijn dat we een nieuwe trend of nieuwe doelgroep zien ontstaan. Dan gaan we in gesprek met elkaar en als de gemeente dat ook ziet gaan we verder tot een aanbesteding voor meerdere partners.” Een recente nieuwe doelgroep zijn de vluchtelingen. Die meldden zich sneller dan was verwacht. “De gemeente belde ons op een vrijdag, met de vraag of wij die maandag opvang voor 450 mensen konden starten,” zegt Anita. “Dat is een reusachtige vraag natuurlijk, waar we ook wel even van schrokken. Maar het mooie van deze organisatie is dat wij dit snel kunnen regelen.” Er werd besloten om een groot pand aan de Flierbosdreef in Amsterdam Zuidoost in te richten voor deze nieuwe doelgroep. Op dit moment zitten daar 650 vluchtelingen, maar dat aantal wordt afgeschaald naar maximaal 350. De vluchtelingen worden dan weer verdeeld over meerdere locaties. En een nieuwe uitdaging dient zich alweer aan: uiterlijk per 1 december moet de winteropvang open, die HVO-Querido vier maanden lang runt samen met de collega's van het Leger des Heils.

Ondanks de soms schrijnende omstandigheden waarin de mensen verkeren die ze dagelijks tegenkomt houdt Anita nog steeds van de stad. “Ik zie Amsterdam als een fantastisch mooie en dynamische stad, wat de samenwerking met gemeente en zorgpartners heel prettig maakt.” Het scheiden van het werk van haar privéleven gaat haar prima af. “Als ik wil ontspannen ga ik naar de film of naar de sauna. En ik heb vier kinderen, waarvan de jongste nog thuis woont, en vier kleinkinderen waar ik elk weekend opvang aan bied.” Ze lacht. “Opvang is denk ik voor nu het kernwoord in mijn leven.”

Annemarie Postma
Bekijk dit profiel
Lonneke van der Palen
Bekijk dit profiel
Deel dit artikel:
SCHRIJF JE IN VOOR DE NIEUWSBRIEF
en word lid van Amsterdam &Co.
ZELF EEN REACTIE PLAATSEN?

Oeps! Je bent niet ingelogd.

Maak eenvoudig en snel een account aan en krijg toegang tot alle exclusieve functies en verhalen op Amsterdam &Co.
Het maken van een account is gratis!

Scherm sluiten

Je wachtwoord vergeten?

Geen probleem! Vul onderstaand formulier in en
je ontvangt direct een e-mail met daarin je wachtwoord.