Artikelen

Tekst door: Roos van Rijswijk en Fotografie door: Sanja Marusic

0 Vind-ik-leuks

Literatuur is de spiegel van het leven

Karin Amatmoekrim debuteerde in 2004 met de roman Het knipperleven. Sindsdien schreef ze nog vier boeken, waaronder Het Gym (2011). Haar laatste roman, De man van veel, is gebaseerd op het roerige leven van schrijver en antikoloniale verzetsstrijder Anton de Kom. 

Een aantal dagen voor ik Amatmoekrim sprak, bevond ze zich nog in Jakarta, op een literair festival.

“Jakarta is een bizarre stad. Ik had er niet veel mee, terwijl ik wel erg van wereldsteden houd. De energie in bijvoorbeeld Bangkok is overrompelend. Maar Jakarta lijkt op een snelweg vol mega shopping malls. Je kunt er niet lopen. Er is heel veel armoede pal naast absurde rijkdom. Die tegenstelling vind ik pijnlijk en ongemakkelijk.”

Is Amsterdam een wereldstad?
“De stad heeft een internationaal karakter door de gemengde populatie en de expats. Op het gebied van de kunsten zijn er voorlopers in Amsterdam. Het Amsterdamse is wat meer een laid back internationaal gevoel dan in het energieke Bangkok of New York. Ik vind dat wel fijn. Ik zou in Nederland nergens anders willen wonen.”

Hoe heeft jouw carrière hier vorm gekregen?
“Om mijn studie te betalen werkte ik in een restaurant waar veel reclamemensen kwamen. Ik dacht: die hebben heel veel geld, meer dan ik met mijn baantje verdien, en volgens mij kan ik wat zij doen ook wel. Zo kwam ik in de PR terecht, eerst voor een bedrijf en later voor mezelf. Opdrachtgevers wilden bijvoorbeeld dat jongeren meer met de chipknip gingen betalen en dan zeiden wij: die Kanye West, die moet je hierheen halen. En dan kon je alleen een kaartje kopen als je met je chipknip betaalde. Het was heel leuk en heel hard werken.”

Maar uiteindelijk ben je voor de literatuur gegaan, en niet voor het grote geld.
“Er werd mij, toen ik net was afgestudeerd, een geweldige baan aangeboden. Heel verleidelijk. Maar uiteindelijk meende ik: als ik straks op mijn sterfbed lig en terug kijk wil ik niet alleen maar gebakken lucht verkocht hebben. Ik heb nee gezegd en heb voor de literatuur gekozen; ik was ook al aan mijn tweede roman bezig.”

Je gaat altijd vrij gericht te werk, lijkt het.
“Behoorlijk. Ik ben heel gefocust. Vermoeiend, vooral voor mensen om me heen.”

Dus toen ben je head first de literaire sector ingedoken.
“Ik concentreerde mij bijna alleen nog op het schrijven en mijn boeken werden goed ontvangen door de opiniebladen. Naast boeken schreef en schrijf ik ook korte verhalen en essays. Die laatste schrijf ik trouwens alleen op verzoek, ik ben een beetje wars van het meningspuien wat je overal ziet. Daarom schrijf ik ook geen columns, het leidt mij alleen maar af van waar het eigenlijk om moet gaan.”

Waar moet het eigenlijk om gaan?
“Om het leven. Dat is vrij groot, ja. Literatuur is een spiegel van het leven; je probeert te begrijpen hoe het werkt. Ik observeer. Daarom sta ik ook graag buiten de waan van de dag. Liever kijk ik naar de dwarsverbanden tussen geschiedenis, religie, samenleving en menselijkheid. Daarmee kom je op een wat universeler niveau.”

Je hebt wel onlangs een vrij gepeperd opiniestuk geschreven over ‘de ondraaglijke witheid van de Nederlandse literatuur’.
“Ik heb natuurlijk wel een mening. En als mensen daarnaar vragen en het is er het juiste moment voor, dan ben ik ook niet bang om die mening te geven. Maar vervolgens meng ik mij niet in ‘social-media-ruzietjes’, die vaak vooral om de aandacht lijken te gaan. Ik denk dan: ik heb alles gezegd wat ik wilde zeggen.”

Jouw opiniestuk ging over het gebrek aan diversiteit in de Nederlandse letteren. Probeer je dat actief te veranderen?
“Waar ik mee zit is de aanname dat boeken van niet-westerse schrijvers een bepaalde politieke lading hebben. Daarbij komt al snel kijken dat ze daarmee kennelijk als het tegenovergestelde van ‘neutraal’ en ‘literair’ beschouwd worden. Terwijl het in feite net zulke goede of mooie werken zijn als wat nu als literatuur beschouwd wordt. Zo zonde. Verandering hiervan kan beginnen bij het meer divers maken van commissies en jury’s. Ik zit in de jury van de P.C. Hooftprijs – als je het doet, doe het dan goed. Maar ik wil geen spokesperson worden voor een etnische groep. Begrijp mij niet verkeerd, ik ben afgestudeerd op postkoloniale literatuur, maar onze generatie is toch anders. De wereld is kleiner geworden omdat het makkelijker is om met iedereen contact te maken. Ik voel mij niet thuis bij één specifieke groep. Het gaat mij om de literatuur; die legt dwarsverbanden en is grensoverschrijdend.”

Je hebt het ideaal dat kunst alles moet overstijgen en iedereen kan omvatten.
“Kunst moet die ambitie hebben.”

Naast die kleine literaire wereld, heb jij je ook in de modekringen bewogen, bijvoorbeeld in je samenwerking met het kledingmerk Turnover.
“Het enige wat mij niet aan het denken zet, is mode. Het is pure esthetiek. Ik kan echt genieten van een mooie schoen. Doordat ik een dame uit de modewereld ontmoette ging ik vaak naar feestjes in de modesector. Eigenlijk heb ik een jaar lang champagne gedronken en heel veel lol gemaakt. En ook gewerkt, hoor. Het was wel atypisch, dit was voor het eerst in mijn leven dat ik die focus losliet. Ik heb mij verbaasd over de oppervlakkigheid. Een gesprek gaat zo: ‘Wat zie je er goed úít!’ ‘Oh meid, jij óók!’. En dat is het dan. Nogmaals, geweldige tijd, maar op een gegeven moment was ik er weer klaar mee.”

Geen wekelijkse champagne meer?
“Nee. Of misschien heel af en toe, om de balans op te maken. Ik blijf wel met jaloezie naar de modewereld kijken, die van zichzelf al internationaal is. Als schrijver moet je eerst vertaald worden wil je in het buitenland succes hebben, en daar moet maar net interesse voor zijn. Een uitgever in Jakarta heeft die interesse trouwens getoond in één van mijn vorige boeken, Wanneer wij samen zijn (over een Javaanse familie die, via Suriname, naar Nederland komt, red.). Dat is dan wel heel mooi.”

Binnenkort verschijnt er een magazine over de samenwerking tussen de Rabobank en basisschool Crescendo. Hierin staan onder meer interviews die Karin Amatmoekrim afnam bij leerlingen die vanuit deze school in de Bijlmer de overstap hebben gemaakt naar het vwo. De kinderen werden hierbij begeleid door mentoren.

Op de website van Karin Amatmoekrim vind je een overzicht van haar werk, interviews en aankondigingen.

Roos van Rijswijk
Bekijk dit profiel
Sanja Marusic
Bekijk dit profiel
Deel dit artikel:
SCHRIJF JE IN VOOR DE NIEUWSBRIEF
en word lid van Amsterdam &Co.
ZELF EEN REACTIE PLAATSEN?

Oeps! Je bent niet ingelogd.

Maak eenvoudig en snel een account aan en krijg toegang tot alle exclusieve functies en verhalen op Amsterdam &Co.
Het maken van een account is gratis!

Scherm sluiten

Je wachtwoord vergeten?

Geen probleem! Vul onderstaand formulier in en
je ontvangt direct een e-mail met daarin je wachtwoord.